Từ tăng cường vệ sinh, khử khuẩn lớp học, theo dõi sức khỏe học sinh đến phối hợp chặt chẽ với ngành Y tế và phụ huynh, các địa phương, nhà trường đang nỗ lực xây dựng “lá chắn” an toàn, hạn chế tối đa nguy cơ lây lan dịch bệnh trong môi trường học đường.
Chủ động từ trường học
TCM là bệnh nhiễm vi rút cấp tính, lây truyền theo đường tiêu hóa và thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi. Bệnh có khả năng bùng phát thành dịch lớn, lưu hành quanh năm và thường tăng mạnh vào khoảng thời gian từ tháng 3 - tháng 5 và tháng 9 - tháng 10 với số mắc dao động từ vài chục nghìn đến 100.000 ca mắc mỗi năm.
Trẻ mầm non ở Hoài Đức được khám sức khỏe răng miệng. Ảnh: VH
Theo thống kê của Bộ Y tế, giai đoạn 2023-2026, số ca mắc TCM có xu hướng gia tăng, diễn biến phức tạp. Năm 2023, cả nước ghi nhận khoảng 178.000 ca mắc, 32 ca tử vong; năm 2024 có 82.000 ca mắc, 1 ca tử vong; năm 2025 có 105.000 ca mắc, 2 ca tử vong. Riêng từ đầu năm 2026 đến ngày 15-4, cả nước đã ghi nhận hơn 34.000 ca mắc, trong đó đã có 8 ca tử vong.
Tại Hà Nội, tình hình dịch bệnh cũng diễn biến khó lường. Năm 2025, toàn thành phố ghi nhận 6.271 ca mắc. Trong gần 4 tháng đầu năm 2026, thành phố đã ghi nhận 2.308 ca mắc. Số mắc có xu hướng gia tăng so với cùng kỳ năm 2025; bệnh nhân ghi nhận tại 126/126 phường, xã, trong đó 95% là trẻ em dưới 5 tuổi.
Trước thực tế này, thành phố đã triển khai nhiều giải pháp nhằm chủ động kiểm soát dịch, không để lây lan diện rộng, đồng thời nâng cao nhận thức cộng đồng. Hiện, toàn thành phố có hơn 1.000 trường mầm non cùng nhiều nhóm trẻ gia đình. Đây là môi trường có nguy cơ cao lây lan dịch bệnh. Vì vậy, việc tăng cường vệ sinh, khử khuẩn tại các cơ sở này được xác định là giải pháp trọng tâm.
Ghi nhận tại Trường Mầm non Kim Quan (xã Thạch Thất), định kỳ chiều thứ Sáu hằng tuần, nhà trường đều tổ chức tổng vệ sinh khuôn viên, phòng học, thu gom và xử lý rác thải. Các bề mặt tiếp xúc thường xuyên như tay vịn cầu thang, cửa ra vào, bàn ghế, đồ chơi… được khử khuẩn định kỳ bằng dung dịch Cloramin B. Cùng với đó, các vật dụng cá nhân của trẻ như khăn mặt, cốc, bát ăn cũng được vệ sinh sạch sẽ và hấp tiệt khuẩn bằng thiết bị chuyên dụng. Các lớp học luôn được bố trí gọn gàng, thông thoáng, bảo đảm tiêu chí “sạch - thoáng - an toàn”.
Phó Hiệu trưởng Trường Mầm non Kim Quan Nguyễn Thị Tâm cho biết, ngay từ đầu năm học, nhà trường đã chủ động xây dựng kế hoạch phòng, chống dịch với các bước cụ thể, phù hợp diễn biến thực tế. Đặc biệt, trong các giai đoạn cao điểm, nhà trường đã linh hoạt điều chỉnh phương án, tăng cường truyền thông và thực hiện nghiêm các biện pháp theo chỉ đạo của địa phương. Khi xuất hiện ca nghi mắc, nhà trường phối hợp chặt chẽ với Trạm Y tế xã để xử lý kịp thời, hạn chế tối đa nguy cơ lây lan.
Tương tự, tại Trường Mầm non Hoa Hồng (phường Nghĩa Đô), công tác phòng, chống dịch TCM cũng được triển khai chủ động, trong đó đặc biệt chú trọng vệ sinh môi trường và theo dõi sức khỏe trẻ hằng ngày. Đầu giờ sáng, giáo viên các lớp được yêu cầu theo dõi sát tình trạng sức khỏe của trẻ. Trường hợp phát hiện trẻ có dấu hiệu nghi ngờ như sốt, nổi ban… sẽ được xử lý kịp thời, đồng thời thông báo đến phụ huynh để phối hợp theo dõi.
Theo Phó Hiệu trưởng Trường Mầm non Hoa Hồng Nguyễn Thị Như Hoa, các lớp học, đồ dùng, đồ chơi và bề mặt tiếp xúc đều được vệ sinh, khử khuẩn thường xuyên. Trong sinh hoạt hằng ngày, trẻ được hướng dẫn thực hiện đầy đủ các biện pháp vệ sinh cá nhân như rửa tay theo quy trình 6 bước, vệ sinh trước và sau khi ăn, sau khi đi vệ sinh hoặc tham gia các hoạt động ngoài trời. Giáo viên cũng chú trọng giữ gìn vệ sinh cá nhân cho trẻ, thay quần áo khi cần thiết, bảo đảm môi trường sinh hoạt sạch sẽ, an toàn.
Cùng đó, nhà trường đặc biệt nhấn mạnh vai trò phối hợp của phụ huynh trong việc theo dõi sức khỏe trẻ tại nhà. “Phụ huynh cần chủ động giám sát, nếu phát hiện trẻ có biểu hiện nghi ngờ mắc bệnh thì không đưa đến trường để tránh lây lan”, đại diện nhà trường khuyến cáo.
Kiểm soát chặt nguy cơ lây lan
Trước xu hướng gia tăng của bệnh TCM, các xã, phường trên địa bàn Hà Nội đã, đang khẩn trương triển khai các biện pháp phòng, chống dịch; trong đó trọng tâm là tổng vệ sinh, khử khuẩn môi trường; tăng cường giám sát phát hiện sớm ổ dịch và đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao ý thức chủ động phòng bệnh cho người dân, đặc biệt tại các trường học.
Công tác vệ sinh tại các trường học ở xã Hoài Đức được triển khai với sự tỉ mỉ và trách nhiệm cao nhất. Ảnh: HA.
Tại Hoài Đức, địa phương đã xây dựng “thế trận” phòng, chống dịch dựa trên sự phối hợp chặt chẽ giữa ba lực lượng nòng cốt là chính quyền - ngành Y tế - ngành Giáo dục, cùng sự đồng hành tích cực của phụ huynh học sinh. UBND xã xác định, phòng, chống dịch không chỉ dừng ở việc phun khử khuẩn mà quan trọng hơn là nâng cao nhận thức cộng đồng. Tại các cổng trường mầm non, tiểu học, thông điệp phòng bệnh được truyền tải qua bảng tin, áp phích và đặc biệt là qua hệ thống mạng xã hội (Zalo, Facebook). Trọng tâm là giúp phụ huynh hiểu rõ nguyên tắc “3 sạch”: Ăn (uống) sạch, ở sạch, bàn tay và đồ chơi sạch.
Trạm Y tế xã liên tục khuyến cáo, ngoài các dấu hiệu điển hình như nổi phỏng nước, loét miệng, phụ huynh cần đặc biệt lưu ý khi trẻ có biểu hiện lừ đừ, giật mình, run chi hoặc sốt cao khó hạ. Đây là những “tín hiệu đỏ” cần được can thiệp y tế ngay. Việc phát hiện sớm và cách ly kịp thời, ít nhất 10 ngày kể từ khi khởi bệnh, là giải pháp quan trọng để ngăn chặn chuỗi lây truyền.
Công tác vệ sinh tại các trường học được triển khai với sự tỉ mỉ và trách nhiệm cao. Các nhà trường được hướng dẫn bài bản về kỹ thuật sử dụng hóa chất khử khuẩn chứa Clo hoạt tính. Quy trình lau dọn được thực hiện theo nguyên tắc khoa học, từ nơi sạch đến nơi bẩn, từ trên xuống dưới. Những bề mặt trẻ thường xuyên tiếp xúc như tay nắm cửa, tay vịn cầu thang, bàn ghế, đồ chơi… đều được xử lý bằng dung dịch sát khuẩn nồng độ 0,1% Clo hoạt tính.
Đối với các đồ dùng cá nhân như ca, cốc, khăn mặt hay dụng cụ ăn uống tại bếp ăn bán trú, quy trình ngâm rửa trong dung dịch khử khuẩn, tráng lại bằng nước sạch và sấy khô được thực hiện nghiêm ngặt dưới sự giám sát của cán bộ y tế. Những đồ chơi không thể ngâm rửa như sách truyện, bìa giấy cũng được tận dụng ánh nắng để khử khuẩn tự nhiên. Sau mỗi đợt vệ sinh, không gian lớp học được mở cửa thông thoáng, đảm bảo không còn mùi hóa chất và môi trường sinh hoạt luôn ở trạng thái tốt nhất cho trẻ.
Việc duy trì thói quen vệ sinh cá nhân cho trẻ cũng được đặc biệt chú trọng. Hệ thống bồn rửa tay, xà phòng, nước sạch được rà soát, bổ sung đầy đủ tại tất cả điểm trường. Giáo viên không chỉ chăm sóc mà còn trực tiếp hướng dẫn trẻ thực hiện rửa tay đúng quy trình 6 bước. Nguyên tắc ăn chín, uống chín và không dùng chung đồ dùng cá nhân như khăn, cốc, thìa được quán triệt nhằm loại bỏ nguy cơ lây truyền qua đường tiêu hóa.
Hay như tại phường Hà Đông, các nhà trường cũng được yêu cầu tăng cường vệ sinh, khử khuẩn lớp học, theo dõi sát tình trạng sức khỏe học sinh. Phụ huynh cần chủ động theo dõi con em tại nhà, đưa trẻ đi khám khi có dấu hiệu bất thường và không cho trẻ đến lớp khi nghi mắc bệnh. Trạm Y tế phường được giao nhiệm vụ tăng cường giám sát dịch tễ, phối hợp với nhà trường trong tuyên truyền và xử lý ổ dịch…
Hiện nay, bệnh TCM chưa có vắc xin phòng bệnh và chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Trong bối cảnh số ca mắc có xu hướng gia tăng, việc các địa phương, trường học chủ động triển khai các biện pháp phòng, chống dịch không chỉ góp phần bảo vệ sức khỏe trẻ em mà còn hạn chế nguy cơ lây lan dịch bệnh trong cộng đồng.